| მთავარი » ფაილები » News |
გიორგი მაზნიაშვილი - გმირი გენერლის ცხოვრება, ბრძოლა და აღსასრული
| 2010-01-17, 4:08 AM | |
 გენერლის წოდება მას პირველ მსოფლიო ომში მონაწილეობისთვის მიანიჭეს და ოქროს იარაღით დაასაჩუქრეს. საბჭოთა ხელისუფლებამ სამჯერ გამოუტანა სასჯელის უმაღლესი ზომა - სიკვდილი. ორჯერ გადაურჩა სასტიკ განაჩენს, მაგრამ 1937 წლის სექტემბერში, "ტროიკის" საბოლოო გადაწყვეტილებით, გენერალი გიორგი მაზნიაშვილი სიცოცხლეს გამოასალმეს... გიორგი მაზნიაშვილი 1872 წელს, კასპის რაიონის სოფელ სასირეთში დაიბადა. სამხედრო განათლება რუსეთში მიიღო. გენერლის წოდებით მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში, სადაც თავგანწირვით გამოიჩინა თავი. ფრონტზე მიღებულ ჭრილობებს პეტერბურგის სამხედრო ჰოსპიტალში იშუშებდა, სადაც მის მოვლაზე, როგორც მოწყალების დები, თვით რუსეთის იმპერატორის ქალიშვილები ზრუნავდნენ. სწორედ იქ მოინახულა მაზნიაშვილი თავად ნიკოლოზ მეორემაც, სადაც პირადად გადასცა წმინდა გიორგის ჯვარი და სასახლეშიც მიიწვია. 1917 წლის თებერვლის (ბურჟუაზიული) რევოლუციის შემდეგ, მაზნიაშვილი საქართველოში დაბრუნდა და ორი ქართული დივიზია ჩამოაყალიბა. 1918 წელს კავკასიის კომისარიატმა მას, თურქეთის ფრონტიდან წამოსული რუსული სამხედრო ნაწილებისგან თბილისის დაცვა დაავალა. "ამ უკანდახეულ რუსეთის ჯარისკაცებს გზა თბილისისკენ ჰქონდათ. მიაღწევდნენ თბილისამდე და როგორც მტერი ალყაშემორტყმულ ქალაქს, გვიდგენდნენ სხვადასხვა მოთხოვნებს, რომ ამიერკავკასიის მთავრობა გადამდგარიყო და ხელისუფლება ჩაებარებინა არმიის საოლქო ყრილობისთვის", - წერდა მაზნიაშვილი თავის მოგონებებში. 1918 წელს, ბრესტის ზავის პირობებით, თურქეთს აჭარა გადაეცა, მაგრამ ეს არ იკმარეს და ოზურგეთსაც მიადგნენ. სახალხო ლაშქრის, პარტიზანებისა და ცალკეული საჯარისო ნაწილების მეშვეობით, მაზნიაშვილმა თურქებს გურიაც გამოჰგლიჯა ხელიდან, ჩოლოქის ბრძოლაშიც გაიმარჯვა და ბათუმიც გაათავისუფლა. იმავე წელს, გიორგი მაზნიაშვილი აფხაზეთის გენერალ-გუბერნატორად და საქართველოს რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლად დაინიშნა. სოჭის კონფლიქტის დროს, მან თეთრგვარდიელი გენერლის - მოისეევის ნაწილებისგან ერთმანეთის მიყოლებით გაათავისუფლა გაგრა, ადლერი, სოჭი და ტუაფსე. მაზნიაშვილი იყო თბილისის გენერალ-გუბერნატორი... 1921 წლის მარტში, როცა საქართველოში მე-11 წითელი არმია შემოიჭრა, თურქებმა კვლავ დაიკავეს ბათუმი. ქართველმა ბოლშევიკებმა დასახმარებლად, გენერალ მაზნიაშვილს მიმართეს, რასაც სერგო ორჯონიკიძის გულისწყრომა მოჰყვა. "როგორც მენშევიკი გენერალი, შენ გამოცხადებული ხარ კანონგარეშედ და ნებისმიერს შეუძლია შენი დახვრეტა, ამიტომ გადმოდი ბოლშევიკების მხარეს", - უთქვამს მისთვის ორჯონიკიძეს. "მე არც მენშევიკი ვარ და არც ბოლშევიკი, გენერალი ვარ. მე ქართველი გენერალი ვარ", - უპასუხია მაზნიაშვილს და სასწრაფოდ შეუმუშავებია გეგმა, რომლითაც თურქები განდევნა აჭარიდან. მისი ღვაწლის მიუხედავად, 1923 წელს გენერალი დააპატიმრეს და 2 წელი სიკვდილმისჯილთა საკანში ჰყავდათ გამოკეტილი. 2 წლის შემდეგ ირანში გადაასახლეს, იქიდან კი მან საფრანგეთში გადასვლა მოახერხა. საზღვარგარეთ დიდხანს არ უცხოვრია. საბჭოთა ხელისუფლებისგან სამშობლოში დაბრუნების ნებართვა ითხოვა, მაგრამ კვლავაც უამრავი უსიამოვნება შეხვდა: არ მისცეს სამსახური, არ დაუნიშნეს პენსია... უსახსროდ დარჩენილი, მშობლიურ სოფელში დასახლდა. არ მონაწილეობდა პოლიტიკურ ცხოვრებაში და სოფლის მეურნეობას მიჰყო ხელი. 1937 წლის რეპრესიების დროს, საბჭოთა ხელისუფლებას ისევ გაახსენდა გენერალი მაზნიაშვილი. ის დააპატიმრეს და ყოველგვარი გასამართლების გარეშე, დახვრიტეს. მისი საფლავის ადგილსამყოფელი დღემდე უცნობია... უშიშროების არქივში, რომელიც ნახევარ საუკუნეზე მეტხანს დახურული იყო. გენერალ მაზნიაშვილის საქმის მასალები და მისი ვაჟის წერილებიც არის დაცული. სამამულო ომის ინვალიდი, ბორის მაზნიაშვილი ლეონიდ ბრეჟნევის სახელზე გზავნიდა წერილებს, სადაც მამის საქმის გადახედვასა და მის რეაბილიტაციას ითხოვდა. წერილებიდან ირკვევა, რომ გენერლის ვაჟს, მამის სიკვდილით დასჯის მისეული ვერსია ჰქონდა და ფიქრობდა, რომ ლავრენტი ბერიას, მაზნიაშვილის თავიდან მოშორება, სერგო ორჯონიკიძის წინააღმდეგ კომპრომატების შესაგროვებლად სჭირდებოდა. "მამაჩემი სამხედრო მოსამსახურის შვილი იყო. მან იუნკერთა სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ ოფიცრის წოდება მიიღო, 1905 წელს კი რუსეთ-იაპონიის ომში მოხალისედ წავიდა. 1914 წელს იმპერიალისტურ ომში მონაწილეობდა, რომლის დამთავრების შემდეგ, მამა ოქროს იარაღით დააჯილდოეს და გენერლის წოდება უბოძეს. 1917 წელს გამოცემული დეკრეტის მიხედვით, ყველა მეომარი სამშობლოში უნდა დაბრუნებულიყო და შესაბამისად, მამაჩემიც საქართველოში ჩამოვიდა. მენშევიკურმა მთავრობამ გიორგი მაზნიაშვილი თავისი არმიის რიგებში მიიწვია. ამ პერიოდში მას ორჯერ მოუწია ბრძოლამ ახალციხესა და ოზურგეთში თურქების წინააღმდეგ. გიორგი მაზნიაშვილი მენშევიკური მთავრობის რიგებში დიდი ნდობით არ სარგებლობდა, რადგან მენშევიკური პარტიის წევრი არასდროს ყოფილა. საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვების შემდეგ, გენერალი მაზნიაშვილი თავის ერთგულ პირებთან ერთად, ბოლშევიკების მხარეს გადავიდა და მეთერთმეტე არმიის კვალდაკვალ, საქართველოს თურქი დამპყრობლებისგან განმათავისუფლებელ ბრძოლებში აქტიურად მონაწილეობდა. ბათუმისა და მთელი აჭარის თურქებისგან გათავისუფლებას სწორედ მაზნიაშვილი ხელმძღვანელობდა. ამის შემდეგ, ამხანაგმა ორჯონიკიძემ გენერალ მაზნიაშვილს დაავალა, სასწრაფოდ დაბრუნებულიყო თბილისში და საბჭოთა საქართველოს პირველი დივიზიის ფორმირებას შესდგომოდა... მენშევიკების რიგებიდან ერთ-ერთ დაკავებულს წერილი აღმოუჩინეს, რომელშიც ჩამოთვლილი იყო იმ ადამიანების გვარები, ვისზეც ყოფილი მენშევიკური მთავრობა იმედს ამყარებდა. ამ სიაში მამაჩემიც გახლდათ. იგი დააპატიმრეს, მაგრამ როგორც უდანაშაულო, მალევე გაათავისუფლეს. 1926 წელს მამა საზღვარგარეთ ოფიციალურად გაემგზავრა, სადაც ორი წელი დაყო. სავარაუდოდ, სერგო ორჯონიკიძისგან მას საგანგებო დავალება ჰქონდა მიღებული. თუმცა ქართულმა ემიგრაციამ გიორგი მაზნიაშვილი არ მიიღო. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ, 1929 წელს ის პენსიაზე გავიდა. 1937 წელს, მამა და ძმა დააპატიმრეს. მათი ბედის შესახებ კარგა ხანს არაფერი იყო ცნობილი. 1957 წელს ჩემი ძმა რეაბილიტირებულ იქნა. მიმაჩნია, რომ გიორგი მაზნიაშვილი ლავრენტი ბერიას მოწოდებით დააპატიმრეს, რომელიც სერგო ორჯონიკიძის შესახებ მაკომპრომეტირებელ მასალებს აგროვებდა. გიორგი მაზნიაშვილს კი, როგორც უკვე აღვნიშნე, ორჯონიკიძე ენდობოდა", - სწერდა გენერლის ვაჟი საბჭოთა კავშირის ხელმძღვანელს. არქივში ასევე დაცულია გიორგი მაზნიაშვილის საქმის ერთ-ერთი მოწმის ჩვენება, საიდანაც ირკვევა, რომ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არმიის გენერალი მაზნიაშვილი აქტიურად მონაწილეობდა საბჭოთა რუსეთის წითელი არმიის წინააღმდეგ ბრძოლებში და პოლკოვნიკ თუხარელთან ერთად, წითელარმიელებისა და კომუნისტების დახვრეტას ხელმძღვანელობდა. გიორგი მაზნიაშვილის მთავარ საქმეში დაცულია აგენტურული ცნობა, სადაც გენერლის ანტისაბჭოთა შეხედულებებია აღნუსხული. არქივში დაცული დოკუმენტებიდან ირკვევა, რომ რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალი, საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, მთავრობის წინადადებით, მსროლელთა დივიზიის ფორმირებას შეუდგა, მაგრამ პარალელურად, კონტრრევოლუციურ საქმიანობას ეწეოდა. სწორედ ეს გახდა 1921 წელს მისი დაპატიმრების მიზეზი და მას სასჯელის უმაღლესი ზომა, დახვრეტა მიუსაჯეს. შემდეგ დახვრეტა 5 წლით თავისუფლების აღკვეთით შეუცვალეს და საბოლოოდ, ამნისტიის შედეგად, 1923 წელს გაათავისუფლეს. საარქივო მასალებიდან აგრეთვე ირკვევა, რომ მაზნიაშვილი კონტრრევოლუციურ საქმიანობას ციხეშიც და პატიმრობის შემდეგაც აგრძელებდა, ამიტომ ის ისევ დააპატიმრეს და კვლავ დახვრეტა მიუსაჯეს. მაგრამ სიკვდილით დასჯას ქართველი გენერალი იმჟამადაც გადაურჩა და რამდენიმეთვიანი პატიმრობის შემდეგ, ბაქოს გავლით, თეირანში გადაასახლეს. საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ თეირანიდან მაზნიაშვილი პარიზში, ემიგრაციაში მყოფ სპირიდონ კედიას დაუკავშირდა. სულ მალე კი საფრანგეთის ვიზა და პარიზში გასამგზავრებლად 200 ფრანკი მიიღო. გიორგი მაზნიაშვილის ვაჟის წერილის საწინააღმდეგოდ, საქმის მასალებში ნათქვამია, რომ პარიზში მყოფმა ქართულმა ემიგრაციამ გენერალი დიდი პატივით მიიღო. თავდაპირველად მას 1.000 ფრანკი გადასცეს, შემდეგ კი ხელფასის სახით, თვეში 500 ფრანკი დაუნიშნეს. დაკითხვის ოქმებიდან ირკვევა, რომ ემიგრაციული მთავრობის დავალებით, მაზნიაშვილი საფრანგეთის გენერალურ შტაბთან და გენერალ ფურნიესთან აწარმოებდა მოლაპარაკებას, სამხედრო დახმარების მისაღებად. ამასობაში, საბჭოთა ხელისუფლებამ საქართველოში 1924 წლის ამბოხება ჩაახშო. საქართველოდან გაქცეული ამბოხებულების დასახვედრად, გიორგი მაზნიაშვილი თურქეთში ჩასულა. პარიზში მაზნიაშვილი დიდ მთავარს, ნიკოლოზ რომანოვსაც შეხვედრია და ამბოხებულთა დასახმარებლად, მისგან 10.000 ფრანკი მიუღია. "დიდებულმა მთავარმა, გაიგო რა საქართველოში მომხდარი ამბები, ჩემთან ნდობით აღჭურვილი პირი გამოგზავნა და მთხოვა, თურქეთში გამგზავრებამდე მასთან შემევლო. ამილახვართან ერთად, ნიკოლოზ რომანოვთან მივედი. იგი საქართველოში არსებული ვითარების შესახებ კარგად იყო ინფორმირებული. მეორე დღესვე ნიკოლოზ რომანოვმა ამილახვრის ხელით 10.000 ფრანკი გამომიგზავნა საქართველოდან გამოქცეული მეომრების დასახმარებლად. თურქეთში გასამგზავრებლად მენშევიკური მთავრობის წარმომადგენლებმა თურქეთის ვიზა, 2.000 ფრანკი გადმომცეს და გამაფრთხილეს: ამბოხებულთათვის ვიზებს ელჩ კოწია გვარჯალაძის სახელზე გამოგიგზავნითო", - ჰყვებოდა მაზნიაშვილი გამოიძიებისთვის მიცემულ ჩვენებაში. გენერლის ნაამბობიდან ირკვევა, რომ მალე მათ საქართველოდან ქაქუცა ჩოლოყაშვილის დეპეშაც მიიღეს, სადაც ის თავის რაზმელებთან ერთად, დახმარებას ითხოვდა. "საქართველოდან პირველად 40 ადამიანი მივიღეთ. ამის შემდეგ კი ელმავლით ჩოლოყაშვილის რაზმი და აღმოსავლეთ საქართველოდან დევნილები ჩამოვიდნენ. ყოველი მათგანი შემოგლეჯილი სამოსით და უსახსროდ იყო. საჭირო გახდა ამ ჯგუფის ევროპულ სამოსში გამოწყობა და მარსელში გამგზავრება. თითქმის ერთი თვე მომიწია სტამბულში დარჩენამ. პატარ-პატარა ჯგუფებად, როგორც იქნა, ჩამოაღწიეს დევნილებმა. ამის შემდეგ მეც დავბრუნდი პარიზში", - ვკითხულობთ მაზნიაშვილის ჩვენებაში. 1925 წელს გიორგი მაზნიაშვილმა შუამდგომლობით მიმართა საბჭოთა კავშირის საელჩოს პარიზში და სამშობლოში დაბრუნება ითხოვა. მისი შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა. ერთ-ერთი ვერსიის თანახმად, გენერალი საქართველოში საგანგებო დავალებით ბრუნდებოდა. გამომგზავრებამდე ის ემიგრაციული მთავრობის წევრებს - რამიშვილს, გეგეჭკორს და ერაძეს შეხვდა. იმ შემთხვევაში, თუ ევროპის რომელიმე ქვეყანა საბჭოთა კავშირს ომს გამოუცხადებდა, გენერალი მაზნიაშვილი, სამხედრო ძალასთან ერთად, ბათუმში განლაგდებოდა და იქიდან განახორციელებდა შეტევას თბილისზე. რა თქმა უნდა, ეს გეგმა არ განხორციელდა. მაგრამ ფაქტია, რომ მაზნიაშვილი არც ემიგრაციაში დარჩა და ვერც კომუნისტების რისხვას გადაურჩა. 1937 წელს გენერალი დააპატიმრეს. სხვა ბრალდებებთან ერთად, "ჩეკამ" მას, როგორც აფხაზეთის გენერალ-გუბერნატორს, მაროდიორობაშიც კი დასდო ბრალი. "გენერალ მაზნიაშვილის დივიზია განსაკუთრებული სიმკაცრითა და შეუწყნარებლობით გამოირჩეოდა. დივიზიის წევრები აფხაზეთის მშვიდობიან სოფლებში იჭრებოდნენ, ძარცვავდნენ მოსახლეობას და აუპატიურებდნენ ქალებს", - ასე წერია "ჩეკას" მიერ შეთითხნილ ბრალდებებში. რაც შეეხება გიორგი მაზნიაშვილის ვაჟის თხოვნას, მამის საქმის გადახედვისა და მისი რეაბილიტაციის შესახებ, - მას ეცნობა, რომ გიორგი მაზნიაშვილი სამართლიანად დაისაჯა სიკვდილით და განაჩენის გასაჩივრების საფუძველი არ არსებობდა... | |
| ნანახია: 1684 | რამოტვირთვები: 0 | | |
| სულ კომენტარები: 0 | |